2026-10-02 · TWH AI

PND1ก กับค่าบริการซ่อมบำรุงในไทย: สิ่งที่ฝ่ายอาคารและการเงินต้องแยกให้ออก

คู่มือ B2B สำหรับแยกค่าบริการกับค่าแรงที่อาจเข้าข่าย PND1ก ในงานซ่อมบำรุงไทย ช่วยลดความเสี่ยงด้านภาษี เอกสารผิด และประเด็นตรวจสอบย้อนหลัง

สำหรับฝ่ายอาคาร นิติบุคคลอาคารชุด ผู้จัดการทรัพย์สิน และฝ่ายการเงินขององค์กรไทย “ค่าซ่อมบำรุง” ไม่ใช่แค่เรื่องจัดช่างให้มาทำงานเสร็จตรงเวลา แต่ยังเป็นเรื่องของเอกสาร ภาษี และการจำแนกรายการจ่ายให้ถูกต้องด้วย โดยเฉพาะประเด็นที่หลายทีมสับสนระหว่าง “ค่าบริการของนิติบุคคลผู้รับจ้าง” กับ “ค่าแรงที่อาจเข้าข่ายภาษีเงินได้หัก ณ ที่จ่ายแบบ PND1ก” หากแยกไม่ออกตั้งแต่ต้นทาง อาจนำไปสู่การบันทึกบัญชีผิด การหักภาษีผิดประเภท เอกสารไม่ครบ และความเสี่ยงเมื่อถูกตรวจสอบย้อนหลัง บทความนี้สรุปแนวคิดเชิงปฏิบัติที่ฝ่ายอาคารและฝ่ายการเงินควรรู้ เพื่อทำงานกับผู้รับเหมาซ่อมบำรุงในไทยได้อย่างปลอดภัยขึ้น

ทำความเข้าใจก่อน: PND1ก เกี่ยวอะไรกับงานซ่อมบำรุง

ในทางปฏิบัติ PND1ก คือแบบสรุปรายการภาษีเงินได้หัก ณ ที่จ่ายประจำปีสำหรับเงินได้ตามมาตรา 40(1) และ 40(2) ที่จ่ายให้บุคคลธรรมดา เช่น เงินเดือน ค่าจ้าง ค่าแรง ค่าคอมมิชชั่น ค่าบริการบางลักษณะ หรือค่าตอบแทนที่มีลักษณะใกล้เคียงกับการจ้างแรงงาน

ประเด็นสำคัญคือ งานซ่อมบำรุงในอาคารมักมี “แรงงาน” เป็นองค์ประกอบหลัก ไม่ว่าจะเป็นช่างไฟ ช่างแอร์ ช่างประปา ช่างระบบ หรือทีมช่างประจำไซต์ ทำให้หลายองค์กรเกิดคำถามว่า รายการที่จ่ายไปควรถูกมองเป็น:

ค่าบริการของบริษัทผู้รับจ้าง
ค่าจ้างแรงงานบุคคลธรรมดา
ค่ารับเหมาที่รวมวัสดุและแรงงาน
ค่าจ้างทำของ หรือค่าจ้างลักษณะอื่นที่ต้องพิจารณาภาษีหัก ณ ที่จ่ายอีกแบบ

ความเสี่ยงมักเกิดตอนที่ใบเสนอราคาหรือใบแจ้งหนี้เขียนไม่ชัด เช่น ระบุเพียง “ค่าแรงซ่อมปั๊มน้ำ” หรือ “ค่าแรงช่างเดินระบบไฟ” แต่ผู้รับงานจริงเป็นบริษัทจดทะเบียน VAT หรือกลับกัน ผู้ว่าจ้างจ้างช่างอิสระรายวัน แต่เอกสารถูกส่งมาเหมือนบริการจากนิติบุคคล

ดังนั้น คำถามแรกที่ฝ่ายอาคารและการเงินต้องตอบให้ได้ไม่ใช่ “งานนี้ซ่อมอะไร” แต่คือ “เราจ่ายเงินให้ใคร และจ่ายในฐานะอะไร”

หลักแยกเบื้องต้น: จ่ายให้บริษัท หรือจ่ายให้บุคคลธรรมดา

กรณีที่ 1: จ่ายให้บริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคล

ถ้าผู้รับจ้างเป็นบริษัทจำกัด หรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลที่รับงานซ่อมบำรุงในนามกิจการ มีใบเสนอราคา ใบแจ้งหนี้ ใบกำกับภาษี และหนังสือรับรองหัก ณ ที่จ่ายครบ การจ่ายเงินมักถูกจัดเป็น “ค่าบริการ” หรือ “ค่ารับเหมา” ของนิติบุคคล ไม่ใช่รายการที่ไหลไปสู่ PND1ก โดยตรง

อย่างไรก็ตาม ผู้ว่าจ้างยังต้องพิจารณาว่ามีหน้าที่หักภาษี ณ ที่จ่ายตามประเภทบริการนั้นหรือไม่ เช่น ค่าบริการทั่วไปหรือค่ารับเหมาในบางกรณี ซึ่งจะเกี่ยวกับแบบหัก ณ ที่จ่ายสำหรับผู้รับเงินนิติบุคคลหรือบุคคลธรรมดาตามลักษณะจริงของคู่สัญญา ไม่ใช่เหมารวมว่า “งานซ่อมไม่ต้องหักอะไรเลย”

กรณีที่ 2: จ่ายให้บุคคลธรรมดาโดยตรง

ถ้าจ้างช่างอิสระ ช่างประจำที่รับงานนอกเวลา หรือทีมแรงงานที่ไม่ได้ผ่านนิติบุคคล ผู้จ่ายต้องระวังมากขึ้น เพราะค่าตอบแทนอาจมีลักษณะเข้าข่ายเงินได้ของบุคคลธรรมดา และบางกรณีอาจเชื่อมโยงกับภาระการหักภาษีที่ต้องนำไปสรุปในระบบ PND1ก

จุดที่ต้องดูคือ ความสัมพันธ์ในการจ้างงาน เช่น

มีการกำหนดเวลาทำงานประจำหรือไม่
ใช้เครื่องมือของใคร
อยู่ภายใต้การควบคุมสั่งการแบบลูกจ้างหรือไม่
จ่ายเป็นรายวัน รายสัปดาห์ หรือรายเดือน
เป็นการจ้างครั้งคราวตามผลงาน หรือจ้างต่อเนื่องเหมือนพนักงานแฝง

ถ้าลักษณะใกล้เคียง “ลูกจ้าง” มากกว่า “ผู้รับเหมางาน” ฝ่ายการเงินไม่ควรมองเป็นค่าบริการธรรมดา เพราะอาจกระทบทั้งการหักภาษี เงินสมทบประกันสังคม และความเสี่ยงแรงงานสัมพันธ์ด้วย

จุดสับสนที่เจอบ่อยในงานอาคาร

1) ใบเสนอราคาแยก “ค่าแรง” ออกจาก “ค่าวัสดุ” แล้วคิดว่าเข้าข่าย PND1ก ทันที

นี่เป็นความเข้าใจที่คลาดเคลื่อนบ่อยมาก การที่ใบเสนอราคาแยกบรรทัดเป็น:

ค่าวัสดุ 18,500 บาท
ค่าแรงติดตั้ง 6,500 บาท

ไม่ได้แปลอัตโนมัติว่า “ค่าแรง” นั้นต้องไปอยู่ใน PND1ก เสมอไป เพราะยังต้องดูว่าใครเป็นผู้รับเงิน ถ้าเป็นบริษัทรับเหมาซ่อมบำรุงที่ออกเอกสารในนามนิติบุคคล รายการค่าแรงนั้นยังเป็นส่วนหนึ่งของค่าบริการของบริษัท

ตัวอย่างจริง:

เปลี่ยนลูกลอยแทงก์น้ำ 2 จุด + ปรับตั้งระบบควบคุมปั๊ม
ผู้รับจ้างเป็นบริษัทระบบอาคาร
ใบเสนอราคา: วัสดุ 9,800 บาท, ค่าแรง 4,200 บาท, รวม 14,000 บาท

กรณีนี้โดยหลักปฏิบัติทั่วไป ฝ่ายการเงินจะพิจารณาตามฐานะของผู้รับเงินว่าเป็นนิติบุคคล ไม่ใช่นำคำว่า “ค่าแรง” ไปตีความเป็นค่าจ้างแรงงานในระบบ PND1ก ทันที

2) จ้างช่างรายวันต่อเนื่องหลายเดือน แต่ใช้คำว่า “ผู้รับเหมา”

อีกกรณีที่เสี่ยงคืออาคารหรือสำนักงานมีงานซ่อมย่อยจำนวนมาก เช่น เดินตรวจไฟ เปลี่ยนหลอด ซ่อมประตู ปรับสุขภัณฑ์ แล้วจ้างช่างรายวัน 700–1,200 บาท/วัน เข้ามาประจำสัปดาห์ละ 3–5 วัน ต่อเนื่อง 4–6 เดือน

แม้จะเรียกกันภายในว่า “ผู้รับเหมา” แต่ถ้าความเป็นจริงช่างคนนั้น:

เข้างานตามเวลา
รับคำสั่งจากผู้จัดการอาคาร
ใช้เครื่องมือและวัสดุของอาคาร
ไม่มีความเสี่ยงทางธุรกิจเอง
รับค่าตอบแทนตามวันทำงาน ไม่ได้ส่งมอบงานเป็นชิ้น

รูปแบบนี้อาจถูกมองว่าใกล้เคียงการจ้างแรงงานมากกว่าการซื้อบริการ ฝ่ายการเงินจึงควรหารือกับผู้สอบบัญชีหรือที่ปรึกษาภาษีก่อนใช้วิธีบันทึกแบบ “ค่าบริการผู้รับเหมา” ต่อเนื่องไปเรื่อย ๆ

3) จ้างทีมแม่บ้านหรือช่างผ่านหัวหน้าทีมบุคคลธรรมดา

ในอาคารขนาดกลาง หลายแห่งใช้วิธีจ่ายเงินให้ “หัวหน้าทีม” ที่รวบรวมคนงาน 3–10 คน โดยไม่มีนิติบุคคลรองรับ เช่น

ทีมทำความสะอาดหลังซ่อม
ทีมช่างทาสี
ทีมล้างแท็งก์น้ำ
ทีมยกของและเก็บเศษวัสดุ

ถ้าหัวหน้าทีมออกเพียงบิลเงินสดหรือใบรับเงินธรรมดา ฝ่ายการเงินต้องระวังมาก เพราะมีความเสี่ยงทั้งเรื่องเอกสารต้นทางไม่สมบูรณ์ ภาษีหัก ณ ที่จ่าย และการพิสูจน์ลักษณะการจ้างเมื่อถูกตรวจย้อนหลัง

หากเป็นงานที่ต้องทำซ้ำบ่อย ควรพิจารณาใช้ผู้ให้บริการที่เป็นระบบมากกว่า เช่น บริการทำความสะอาด หรือผู้รับเหมาซ่อมบำรุงที่ออกเอกสารครบถ้วนได้

แนวทางแยกประเภทงานซ่อมบำรุงให้ชัดขึ้น

งานบริการซ่อมบำรุงจากนิติบุคคล

ลักษณะเด่น:

มีสัญญาหรือใบเสนอราคาในนามบริษัท
มีเลขประจำตัวผู้เสียภาษี
ออกใบกำกับภาษี/ใบเสร็จได้
รับผิดชอบผลงานตามขอบเขตงาน
อาจมีการรับประกันงาน 30–180 วัน

ตัวอย่างงาน:

PM เครื่องปรับอากาศรายไตรมาส
ล้างคอยล์ AHU/FCU
ซ่อมระบบปั๊มน้ำ
ตรวจระบบไฟฟ้า MDB
ซ่อมหลังคารั่วเฉพาะจุด
ปรับปรุงสำนักงานบางส่วนผ่าน บริการรีโนเวท

ช่วงราคาพบได้ในตลาดไทย:

ล้างแอร์แขวน/แอร์ผนังในอาคารสำนักงาน: 500–1,500 บาท/เครื่อง
PM ระบบปั๊มน้ำอาคารเล็ก: 3,000–8,000 บาท/ครั้ง
ซ่อมประตูอัตโนมัติ: 2,500–15,000 บาท/ครั้ง ขึ้นกับอะไหล่
เดินตรวจระบบไฟรายเดือนอาคารขนาดเล็ก: 5,000–20,000 บาท/เดือน
บริการช่างซ่อมบำรุงเหมาจ้างรายเดือนแบบ outsource 1 คน: ราว 18,000–35,000 บาท/เดือน ไม่รวมวัสดุและ overhead ตามเงื่อนไข

งานจ้างแรงงานหรือช่างอิสระ