2026-10-03 · TWH AI

คำนวณงบซ่อมบำรุงจากต้นทุน Downtime สำหรับหลายสาขาในไทย

คู่มือสำหรับผู้จัดการอาคารและฝ่ายการเงินในการแปลงต้นทุน Downtime เป็นงบซ่อมบำรุงที่อนุมัติง่ายขึ้น สำหรับสำนักงาน โรงงาน คลัง และหลายสาขาในไทย

สำหรับผู้จัดการอาคาร ผู้ดูแลทรัพย์สินองค์กร และผู้อำนวยการสำนักงานนิติบุคคลในไทย “งบซ่อมบำรุง” มักเป็นงบที่ถูกตั้งคำถามเสมอ โดยเฉพาะเมื่อฝ่ายการเงินมองว่าค่าใช้จ่ายด้านซ่อมเป็น “ต้นทุนที่เลี่ยงได้” มากกว่าจะเป็น “งบลงทุนเพื่อป้องกันความเสียหาย” วิธีที่ทำให้งบซ่อมบำรุงอนุมัติง่ายขึ้นจึงไม่ใช่แค่การบอกว่าอุปกรณ์เริ่มเก่า แต่คือการแปลงความเสี่ยงของการหยุดชะงักในการดำเนินงาน หรือ Downtime ให้เป็นตัวเลขทางการเงินที่ชัดเจน

ในบริบทของไทย เรื่องนี้สำคัญมากขึ้นเมื่อองค์กรมีหลายสาขา ทั้งสำนักงาน โรงงาน คลังสินค้า ร้านค้า หรืออาคารพาณิชย์ที่กระจายอยู่หลายจังหวัด เพราะปัญหาเดียวกัน เช่น ไฟฟ้าขัดข้อง แอร์ล่ม ปั๊มน้ำเสีย ลิฟต์หยุด หรือระบบระบายอากาศผิดปกติ อาจสร้างผลกระทบไม่เท่ากันในแต่ละไซต์ หากไม่มีวิธีคิดแบบมาตรฐาน ผู้จัดการพื้นที่มักเสนอของบตาม “ความรู้สึกเร่งด่วน” ขณะที่ฝ่ายการเงินต้องการ “เหตุผลเชิงตัวเลข” บทความนี้จะพาไปคำนวณต้นทุน Downtime ให้กลายเป็นงบซ่อมบำรุงที่ใช้ได้จริงในไทย พร้อมตัวเลขตลาด กรอบกฎหมายที่เกี่ยวข้อง และแนวทางนำไปใช้กับหลายสาขาอย่างเป็นระบบ

ทำไมการคิดจาก Downtime จึงช่วยให้งบซ่อมบำรุงผ่านง่ายกว่าเดิม

การขออนุมัติงบซ่อมบำรุงแบบเดิมมักตั้งอยู่บนคำอธิบายเช่น “เครื่องเก่าแล้ว” “ควร PM มากขึ้น” หรือ “เสี่ยงเสียกลางปี” ซึ่งเป็นเหตุผลที่ถูกต้องในทางเทคนิค แต่ไม่พอสำหรับคนอนุมัติงบ หากยังตอบไม่ได้ว่า “ถ้าไม่ทำ จะเสียหายเป็นเงินเท่าไร”

Downtime cost-based budgeting เปลี่ยนบทสนทนาจากค่าใช้จ่าย เป็นการเปรียบเทียบระหว่าง:

เมื่อเสนอเป็นตัวเลข ผู้มีอำนาจอนุมัติจะเห็นภาพชัดขึ้นว่า งบซ่อมบำรุงไม่ใช่ค่าใช้จ่ายฟุ่มเฟือย แต่เป็นเครื่องมือหลีกเลี่ยงต้นทุนที่สูงกว่า

นิยาม “Downtime” สำหรับอาคารและหลายสาขาในไทย

Downtime ไม่ได้หมายถึง “เครื่องเสีย” อย่างเดียว แต่คือช่วงเวลาที่ระบบหลักไม่สามารถให้บริการได้ตามระดับที่ธุรกิจต้องการ ตัวอย่างเช่น

สิ่งสำคัญคือองค์กรต้องกำหนดว่า “ระบบใดเป็น Mission-Critical” เพราะไม่ใช่ทุกระบบมีต้นทุน Downtime เท่ากัน ตัวอย่างทั่วไปในไทย ได้แก่ ระบบไฟฟ้า ระบบปรับอากาศ ระบบลิฟต์ ระบบประปาและสุขาภิบาล ระบบดับเพลิง และระบบระบายอากาศในโรงงาน

สูตรคำนวณต้นทุน Downtime ที่ใช้ได้จริง

สูตรพื้นฐานที่นำไปใช้เสนอของบได้ทันทีคือ:

ต้นทุน Downtime ต่อเหตุการณ์ = รายได้ที่หายไป + ต้นทุนแรงงานสูญเปล่า + ค่าใช้จ่ายฉุกเฉิน + ค่าเสียโอกาส/ค่าปรับ + ค่าเสียหายต่อทรัพย์สินหรือสินค้า

สำหรับไซต์ที่ไม่ได้ผูกกับรายได้โดยตรง เช่น สำนักงานสำนักงานใหญ่ ให้ใช้สูตร:

ต้นทุน Downtime ต่อชั่วโมง = (ต้นทุนพนักงานต่อชั่วโมง x % ประสิทธิภาพที่หายไป) + ค่าใช้จ่ายหน้างานเพิ่ม + ผลกระทบต่อ SLA ภายใน/ภายนอก

ตัวอย่างที่ 1: สำนักงาน 1,500 ตร.ม. ในกรุงเทพฯ

สมมติสำนักงานมีพนักงาน 120 คน ต้นทุนรวมเฉลี่ยต่อคนต่อเดือน 35,000 บาท
คิดชั่วโมงทำงานเฉลี่ย 22 วัน x 8 ชั่วโมง = 176 ชั่วโมง/เดือน
ต้นทุนพนักงานต่อชั่วโมง = 35,000 / 176 ≈ 199 บาท/ชั่วโมง/คน

หากระบบแอร์เสียครึ่งชั้นเป็นเวลา 6 ชั่วโมง และทำให้ประสิทธิภาพของ 60 คนลดลง 40%

ต้นทุนแรงงานสูญเปล่า = 199 x 60 x 6 x 40% = 28,656 บาท

ถ้าต้องเรียกช่างฉุกเฉินเพิ่มอีก 8,000–20,000 บาท และมีค่า OT ทีม IT/ธุรการ 5,000 บาท
ต้นทุน Downtime ต่อเหตุการณ์อาจอยู่ที่ประมาณ 41,000–54,000 บาท

หากเหตุการณ์นี้เกิด 4 ครั้งต่อปี ต้นทุนรวมเท่ากับ 164,000–216,000 บาท
เมื่อเทียบกับงบ PM ระบบแอร์รายปี เช่น 90,000–180,000 บาท ก็เห็นได้ชัดว่าการป้องกันคุ้มกว่า

สำหรับองค์กรที่มีหลายสาขา การดูแล ระบบปรับอากาศ แบบเชิงป้องกันและตามรอบมาตรฐานจะช่วยลดเหตุเสียซ้ำในฤดูร้อน ซึ่งเป็นช่วงที่โหลดระบบสูงที่สุดในไทย

ตัวอย่างที่ 2: คลังสินค้า 5,000 ตร.ม. ในสมุทรปราการ

คลังมีรอบรถเข้าออก 40 เที่ยวต่อวัน หากประตูโหลดสินค้าและไฟส่องสว่างโซนหลักขัดข้อง 3 ชั่วโมง ทำให้เสียรอบขนส่ง 6 เที่ยว
ต้นทุนเสียโอกาสต่อเที่ยวสมมติ 2,500 บาท = 15,000 บาท

มีพนักงานคลัง 25 คน ต้นทุนเฉลี่ยคนละ 25,000 บาท/เดือน
ต้นทุนต่อชั่วโมง/คน ≈ 25,000 / 176 = 142 บาท
หากงานสะดุด 50% เป็นเวลา 3 ชั่วโมง
ต้นทุนแรงงานสูญเปล่า = 25 x 142 x 3 x 50% = 5,325 บาท

ค่าเรียกช่างฉุกเฉินไฟฟ้าและประตูอุตสาหกรรม 10,000–25,000 บาท
ค่า OT เพื่อเคลียร์งานหลังระบบกลับมา 6,000–12,000 บาท

รวมแล้ว Downtime 1 เหตุการณ์ = ประมาณ 36,000–57,000 บาท

ถ้าปัญหาเกิดเฉลี่ย 6 ครั้งต่อปี ความเสียหายรวม = 216,000–342,000 บาท
ตัวเลขนี้เพียงพอที่จะใช้เป็นเหตุผลสนับสนุนงบ PM หรือการเปลี่ยนอุปกรณ์บางรายการก่อนเสียจริง

วิธีแปลง Downtime เป็นงบซ่อมบำรุงประจำปี

เมื่อได้ต้นทุน Downtime แล้ว ขั้นต่อไปคือการสร้างงบที่ “อนุมัติง่าย” โดยใช้ 4 ขั้นตอนดังนี้

1) จัดกลุ่มทรัพย์สินตามความสำคัญ

แยกสินทรัพย์ในแต่ละสาขาเป็น 3 กลุ่ม

งบซ่อมบำรุงควรโฟกัสงบในกลุ่ม A ก่อน เพราะมี Downtime cost สูงสุด

2) ประเมินความน่าจะเป็นที่จะเสีย

ใช้ข้อมูลย้อนหลัง 12–24 เดือน เช่น

ตัวอย่าง: เครื่องปรับอากาศ package unit อายุ 12 ปี ที่ล้างคอยล์ไม่สม่ำเสมอและมีการเติมน้ำยา 3 ครั้งในปีเดียว มีโอกาสเกิดเหตุเสียมากกว่าเครื่องใหม่ที่บำรุงตามแผน

3) คำนวณ Expected Downtime Cost

สูตรคือ:

Expected Annual Downtime Cost = ความถี่คาดการณ์ต่อปี x ต้นทุนต่อเหตุการณ์

เช่น ระบบไฟฟ้าย่อยของสาขาหนึ่งคาดว่าเสีย 3 ครั้ง/ปี
ต้นทุนต่อครั้ง 45,000 บาท
Expected cost = 135,000 บาท/ปี

หากค่าบำรุงเชิงป้องกันและแก้ไขจุดเสี่ยงอยู่ที่ 70,000 บาท/ปี
ROI เบื้องต้นคือประหยัดความเสี่ยงได้ประมาณ 65,000 บาท/ปี

4) จัดทำงบในรูป “Preventive + Reserve”

โครงสร้างงบที่ฝ่ายการเงินมักรับได้ง่ายคือ

แนวทางทั่วไปสำหรับหลายสาขา:

รูปแบบนี้ดีกว่าการของบเป็นก้อนเดียว เพราะสะท้อนวินัยในการบริหาร

ช่วงราคางานซ่อมบำรุงในไทยที่ควรรู้

ราคาตลาดในไทยขึ้นกับประเภทอาคาร จังหวัด ความสูงอาคาร อายุระบบ และ SLA ที่ต้องการ แต่ช่วงราคาคร่าว ๆ สำหรับใช้วางงบมีดังนี้

งานระบบปรับอากาศ

หากมีหลายไซต์ การรวมสัญญาดูแล งานซ่อมบำรุงอาคาร ภายใต้ผู้ให้บริการรายเดียว มักช่วยควบคุมมาตรฐานงานและต่อรองราคาได้ดีกว่าจ้างแยก

งานระบบไฟฟ้า

องค์กรที่มีหลายสาขาควรมีแผนตรวจ ระบบไฟฟ้า เป็นรอบ โดยเฉพาะไซต์ที่มีโหลดสูงหรือใช้งานเกินกว่าที่ออกแบบเดิม

งานระบบประปาและปั๊

พร้อมเริ่มต้นแล้วใช่ไหม?

ส่งคำขอ ฟรี รับใบเสนอราคาภายใน 30 นาที

ส่งคำขอบริการ
ส่งคำขอบริการ →